Peter Singer: Używanie i nadużywanie wolności religinej

Jakie są właściwe granice wolności religijnej? Marianne Thieme, liderka holenderskiej Partii Dla Zwierząt udziela odpowiedzi: „wolność religijna kończy się tam, gdzie zaczyna się cierpienie ludzi i zwierząt”

 

Partia Dla Zwierząt, jedyna partia zajmująca się prawami zwierząt w holenderskim parlamencie,  zaproponowała ustawę nakazującą, aby wszystkie zwierzęta były ogłuszane przed ubojem*. Wniosek zjednoczył islamskich i żydowskich przywódców przeciw temu, co widzą jako zagrożenie dla wolności religijnej. Doktryny tych religii zabraniają jedzenia mięsa ze zwierząt, które nie były świadome, że zginęły.

 

     Parlament dał przywódcom religijnym rok, aby mogli udowodnić, że określone przez ich religie metody uboju nie powodują więcej bólu niż ubój poprzedzony ogłuszeniem. Jeżeli nie będą w stanie tego dowieść, wymóg ogłuszenia zostanie wprowadzony w życie.

      Tymczasem w USA katoliccy biskupi twierdzą, że prezydent Barrack Obama narusza ich wolność religijną, wymagając od wszystkich dużych pracodawców, w tym katolickich szpitali i uniwersytetów, do oferowania swoimi pracownikom ubezpieczenia zdrowotnego pokrywającego antykoncepcję. W Izraelu z kolei, ultra ortodoksi, interpretujący prawo żydowskie jako zakazujące mężczyznom dotykania kobiety, z którą nie są spokrewnieni lub nie jest ich żoną, domagają się oddzielnych siedzeń dla mężczyzn i kobiet  w autobusach.

      Gdy zabrania się ludziom praktykowania religii – na przykład poprzez prawo, które zakazuje czczenia w określony sposób – nie może być żadnych wątpliwości, że wolność religijna została naruszona. Prześladowanie religijne było zjawiskiem powszechnym w poprzednich stuleciach i nadal występuje w niektórych krajach do dziś. Jednak zakaz rytualnego uboju zwierząt nie powstrzyma wyznawców judaizmu i islamu przed praktykowaniem swoich religii. Podczas debaty nad propozycją ustawy Partii dla Zwierząt, Binyomin Jacobs, naczelny rabin Holandii, powiedział członkom parlamentu: „Jeśli w Holandii nie mamy już ludzi, którzy mogliby dokonywać uboju rytualnego, przestaniemy jeść mięso”. I oczywiście, jest to właściwy krok, gdy ktoś przynależy do religii, która wymaga uboju zwierząt w sposób mniej humanitarny niż można osiągnąć przez nowoczesne techniki. Ani islam, ani judaizm nie narzucają swoim wyznawcom wymogu jedzenia mięsa. I nie wzywam żydów ani muzułmanów do zrobienia czegoś więcej niż sam, z powodów etycznych, zdecydowałem się zrobić 40 lat temu.

      Ograniczenie prawa do obrony wolności religijnej do odrzucania wniosków, które powstrzymałyby ludzi przed praktykowaniem religii, pozwoliłoby rozwiązać wiele innych sporów, w których twierdzi się, że wolność religijna jest zagrożona. Na przykład, pozwalając kobietom i mężczyznom siadać w dowolnej części autobusu nie narusza się wolności religijnej ortodoksyjnych żydów, ponieważ prawo żydowskie nie nakazuje korzystania z autobusu. Jest to wygoda, bez której można się obejść.

    Podobnie wymaganie przez administrację Obamy zapewnienia ubezpieczenia zdrowotnego, które pokrywałoby antykoncepcję, nie uniemożliwia katolikom praktykowania swojej religii. Katolicyzm nie zobowiązuje swoich zwolenników do prowadzenia szpitali i uniwersytetów. Oczywiście, co jest zrozumiałe, Kościół katolicki byłby niechętny, by porzucić swoje rozległe sieci szpitali i uniwersytetów. Domyślam się, że zanim by to zrobili, mogliby uznać, że ubezpieczenie medyczne pokrywające antykoncepcję jest zgodne z ich naukami religijnymi. Ale jeśli Kościół podjąłby jednak inną decyzję i przekazał szpitale i uniwersytety jednostkom, które zgodziłyby się na ubezpieczenie z pokryciem antykoncepcji, katolicy wciąż mieliby swobodę kultu.

     Religijne zwolnienie ze służby wojskowej może być kwestią trudniejszą do rozwiązania, ponieważ niektóre religie głoszą pacyfizm. Ten problem jest zazwyczaj rozwiązywany poprzez zapewnienie alternatyw, które są nie mniej trudne niż służba wojskowa (tak, by religia nie przyciągała wyznawców tylko z tego powodu), ale nie wiążą się z walką i zabijaniem.

     Nie wszystkie konflikty między religią a państwem są łatwe do rozwiązania. Ale fakt, że te trzy problemy, wzbudzające aktualnie kontrowersje, nie dotyczą tak naprawdę wolności praktykowania swojej religii, sugeruje, że odwoływanie się do wolności religijnej jest nadużywane.

 Oprac.: N. Nieziołek na podstawie

 Peter Singer. The Use and Abuse of Religious Freedom

 

 

Peter Singer – australijski etyk, profesor University Center for Human Values, Princeton University. Wykładał m.in. w Oxfordzie, Nowym Jorku, University of Colorado, University of California i Monash University. Jako jeden z pierwszych Singer przeniósł ciężar dyskusji etycznych z rozważań teoretycznych na praktykę. Rozgłos przyniosła mu książka Animal Liberation (Wyzwolenie zwierząt), w której argumentuje, iż normy moralne nie powinny odnosić się jedynie do ludzi, lecz do wszystkich istot, które zdolne są odczuwać cierpienie. Sam od lat 70. jest wegetarianinem.W 1979 r. ukazała się jego książka Practical Ethics, która jest najpopularniejszym podręcznikiem etyki stosowanej w świecie anglosaskim.

* Artykuł Singera powstał w 2012 r. Parlament Holandii przegłosował wtedy ustawę zakazującą uboju rytualnego, lecz kilka miesięcy później senat ją odrzucił, tak więc prawo nie weszło w życie.

 

You can leave a response, or trackback from your own site.

Leave a Reply