Laudato si. W trosce o wspólny dom

     Słowami “Pochwalony bądź” rozpoczyna się druga* encyklika papieża Franciszka, zaprezentowana 18 czerwca 2015 w Watykanie. Tytuł dokumentu jest cytatem z XIII-wiecznego włoskiego kantyku o nazwie Pieśń słoneczna, przypisywanego św. Franciszkowi z Asyżu. Papież wskazuje, że inspiracją do napisania tej encykliki był dla niego postać Biedaczyny z Asyżu. Skupia się w niej na dwóch głównych tematach: ochronie środowiska oraz problemach ludzi ubogich.

 

Troska o środowisko musi być według papieża

  • integralna,

  • powszechna, globalna,

  • systemowa.

    Encyklika skierowana jest nie tylko do katolików, lecz „do każdej osoby mieszkającej na tej planecie”, „do wszystkich osób dobrej woli”. Nastawienie na dialog dotyczący sposobu, w jaki budujemy przyszłość Ziemi jest ważnym wyróżnikiem tego dokumentu. Zamiast wykluczać, czy potępiać – co tak dobrze znamy z kościelnej narracji w Polsce, papież proponuje porozumienie ponad podziałami, w trosce o wspólne dobro. Wyraża tez uznanie, podziękowanie tym wszystkim, którzy już teraz angażują się na rzecz ochrony środowiska.

    W początkowej części encykliki znajdziemy krótkie przypomnienie nauczania poprzednich papieży dotyczące ochrony środowiska, jak też nawiązanie do zaangażowania patriarchy ekumenicznego Bartłomieja.

Następnie, opierając się na ustaleniach naukowych, Franciszek dokonuje przeglądu różnych aspektów obecnego kryzysu ekologicznego i przedstawia dramatyczne konsekwencje degradacji środowiska, zwłaszcza dla najuboższych. Najwięcej uwagi poświęconej jest globalnemu ociepleniu, wyczerpywaniu zasobów naturalnych, w tym zanieczyszczeniu i brakowi wody oraz utracie bioróżnorodności.

 Ludzka odpowiedzialność za kryzys ekologiczny

     Papież zwraca uwagę na ludzką odpowiedzialność ze te negatywne procesy. Winę ponoszą między innymi:

„negacja problemu wynikająca z wygodnej obojętności”,

irracjonalna wiara w postęp,

paradygmat technokratyczny i ślepa wiara w środki techniczne,

idea nieskończonego czy też nieograniczonego wzrostu,

wiara w „niewidzialną rękę rynku”,

skrajny indywidualizm nadmierny i krótkowzroczny konsumpcjonizm,

krótkowzroczna polityka skoncentrowana na doraźnych rezultatach,

globalna niesprawiedliwość.

    Papież przyznaje, że winna jest też „nieodpowiednia prezentacja antropologii chrześcijańskiej, która doprowadziła do promocji błędnego przekonania na temat relacji człowieka ze światem. Wiele razy przedstawiano prometejskie marzenie panowania nad światem, które wywołało wrażenie, że troska o naturę jest sprawą ludzi słabych. Tymczasem prawidłową interpretacją pojęcia człowieka jako „pana” wszechświata jest rozumienie go w sensie „odpowiedzialnego zarządcy”. Z faktu bycia stworzonymi na Boży obraz i nakazu czynienia sobie ziemi poddaną nie można wywnioskować absolutnego panowania nad innymi stworzeniami. Ważne jest odczytywanie tekstów biblijnych w ich kontekście, we właściwej hermeneutyce, i przypominanie, że zachęcają nas one do „uprawiania i doglądania” ogrodu świata (por. Rdz 2,15)

Podkreślona zostaje wielokrotnie wewnętrzna wartość Stworzenia. Stworzenie jest dobre i jest miejscem obecności Boga. „Nie wystarczy myśleć o różnych gatunkach jedynie jako ewentualnych „zasobach”, które można by eksploatować, zapominając, że mają one wartość samą w sobie”. Każdego roku znikają tysiące gatunków roślin i zwierząt. Zdecydowana większość ginie z przyczyn związanych z jakimś ludzkim działaniem. Z naszego powodu tysiące gatunków nie będzie swoim istnieniem chwaliło Boga ani też nie będą przekazywać nam swego orędzia. Nie mamy do tego prawa. Choć najłatwiej zauważyć wymieranie ssaków lub ptaków, ale dla prawidłowego funkcjonowania ekosystemów potrzebne są również grzyby, glony, owady, gady i niezliczona różnorodność mikroorganizmów.

Aby ocalić przyrodę, potrzebujemy nawrócenia ekologicznego i nowej powszechnej solidarności. W tym procesie istotna jest rola religii. Większość mieszkańców naszej planety deklaruje się jako wierzący, co powinno pobudzać religie do nawiązania dialogu, ukierunkowanego na opiekę nad naturę, obronę ubogich, budowanie sieci braterstwa i szacunku. Kryzys ekologiczny ma dużo głębsze źródła niż wykorzystywana przez nas technologia, jest ujawnieniem się lub zewnętrznym przejawem kryzysu etycznego, kulturowego i duchowego nowoczesności. Konieczne jest sięgnięcie do tych głębszych przyczyn.

Dlatego encyklika jest wezwaniem do nawrócenia ekologicznego: „Zachęcam wszystkich chrześcijan, aby ukazali jasno ten wymiar swojego nawrócenia, pozwalając, by moc i światło otrzymanej łaski obejmowały także relacje z innymi istotami i otaczającym światem, budząc owo cudowne braterstwo z całym stworzeniem, którym tak wspaniale żył święty Franciszek z Asyżu.”

Pełny tekst encykliki:

http://papiez.wiara.pl/doc/2549331.LAUDATO-SI

 

You can leave a response, or trackback from your own site.

Leave a Reply